Kuala Lumpur International Airport – KLIA – là một trong những sân bay cho thấy rõ nhất tham vọng biến hàng không thành hạ tầng cạnh tranh quốc gia của Malaysia. Không chỉ là nơi đón và tiễn khách, KLIA được tổ chức như một cửa ngõ quốc tế, nơi hàng không, thương mại, dịch vụ và khả năng trung chuyển cùng vận hành trong một hệ sinh thái.

KLIA – một trung tâm hàng không đã thành hình

KLIA nằm tại Sepang, cách trung tâm Kuala Lumpur khoảng 50km và đi vào hoạt động từ năm 1998. Đây hiện là một trong những trung tâm hàng không lớn của Đông Nam Á.

Trải nghiệm thực tế tại KLIA cho thấy quy mô là điều dễ cảm nhận đầu tiên: nhà ga rộng, khoảng cách di chuyển lớn, hệ thống hàng không quốc tế dày đặc và lượng khách nối chuyến đáng kể. Đây cũng là một trong những lý do Kuala Lumpur trở thành cửa ngõ quan trọng kết nối Đông Nam Á với Trung Đông, Đông Á, châu Âu và nhiều thị trường khác.

Theo dữ liệu ACI World năm 2025, Kuala Lumpur phục vụ khoảng 63,4 triệu lượt khách, đứng thứ 20 thế giới về tổng lượng hành khách; trong khi Singapore Changi đạt gần 70 triệu lượt. Nếu xét số ghế hàng không quốc tế được cung ứng trong năm 2025, Changi và Kuala Lumpur đều nằm trong nhóm sân bay lớn nhất châu Á – Thái Bình Dương.

Đây chính là “sân chơi” mà Long Thành sẽ phải bước vào.

Bên trong sân bay Kuala Lumpur, sân bay lớn nhất Đông Nam Á hiện tại

Long Thành có thay đổi được thứ hạng Đông Nam Á?

Ở giai đoạn đầu, câu trả lời có lẽ là: chưa ngay lập tức.

Sân bay Long Thành giai đoạn 1 có công suất khoảng 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Theo kế hoạch hiện nay, sân bay sẽ vận hành thử trong các tháng 9–11/2026 và hướng tới khai thác thương mại từ tháng 12/2026.

Với quy mô này, Long Thành chưa thể ngay lập tức cạnh tranh về sản lượng với những trung tâm đã phục vụ trên 60 triệu khách mỗi năm như Kuala Lumpur hay Changi.

Nhưng điều đáng chú ý nằm ở quy hoạch dài hạn.

Khi hoàn thiện toàn bộ ba giai đoạn, Long Thành được định hướng đạt công suất 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, với mục tiêu trở thành một trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế của khu vực.

Và khi ấy, cuộc chơi sẽ hoàn toàn khác.

Sân bay lớn chưa đủ để trở thành “hub”

Bài học từ Kuala Lumpur cho thấy một sân bay hiện đại mới chỉ là điều kiện cần.

Muốn Long Thành thực sự thay đổi vị thế hàng không Việt Nam, sân bay phải có mạng đường bay quốc tế đủ lớn, một hãng hàng không có khả năng xây dựng mạng trung chuyển, thời gian nối chuyến thuận tiện, logistics mạnh và đặc biệt là kết nối nhanh với TP.HCM cũng như toàn vùng Đông Nam Bộ.

Long Thành vì thế không đơn thuần là dự án thay thế phần công suất đang quá tải của Tân Sơn Nhất.

Nếu được vận hành đúng chiến lược, đây có thể là cơ hội để Việt Nam chuyển từ vị trí “điểm đến” thành một “điểm trung chuyển” trong bản đồ hàng không Đông Nam Á.

Kuala Lumpur đã đi trước chúng ta gần ba thập niên.

Nhưng Long Thành lại được xây dựng vào thời điểm quy mô thị trường Việt Nam, du lịch và vị trí kinh tế của TP.HCM đang khác rất nhiều so với trước đây.

Câu hỏi vì thế không còn là Long Thành có đủ lớn hay không.

Mà là: Việt Nam có biến một sân bay 100 triệu khách thành một trung tâm hàng không thực sự hay không?

Đó mới là cuộc chơi đáng chờ đợi.